Erasmus

De invloed van het humanisme

Erasmus van Rotterdam (1466?-1536) wordt wel gezien als de eerste Europeaan. Deze humanistische denker had nationaal en internationaal veel invloed op hoe er gedacht werd over onderwijs en opvoeding. Zo  hekelde hij de lijfstraffen die toen normaal waren.

Humanisme

Grieks en Latijn

Erasmus vond het belangrijk dat leerlingen het Grieks en Latijn goed beheersten. Via de teksten die ze zouden lezen uit de klassieke oudheid zouden ze vanzelf de benodigde normen en waarden meekrijgen. “Ongeveer alles wat het weten waard is, is namelijk in die beide talen overgeleverd”, vond Erasmus.

Tijdens de Renaissance ontstond een hernieuwde interesse in de klassieke oudheid. Het humanisme was een onderdeel van deze opleving van de Grieks-Romeinse cultuur. De beschaving van de mens stond daarbij centraal. Via de studie van het Grieks en het Latijn zou men een schat aan morele en universele waarden meekrijgen.

Erasmus’ leven

Een van de belangrijkste representanten van het humanisme was Desiderius Erasmus van Rotterdam. Eenmaal tot priester gewijd, was hij naar de universiteit van Parijs vertrokken. Daar kwam hij in aanraking met het humanisme. De invloed van Erasmus zou ver reiken: hij reisde door heel Europa, correspondeerde met andere geleerden en publiceerde veel.

Hij had een scherp oog voor de misstanden in zijn tijd. Zo begon hij de katholieke kerk kritisch te bekijken. Hij had moeite met de decadentie en corruptie van de kerk en de onverdraagzaamheid ten opzichte van andersdenkenden. Erasmus keerde het katholieke geloof echter nooit de rug toe.

Ideeën over opvoeding en onderwijs

Die kritische en tegelijkertijd betrokken houding karakteriseert ook Erasmus’ ideeën over onderwijs. Zelf docent trok hij fel van leer tegen de lijfstraffen, die in het volksonderwijs aan de orde van de dag waren. Erasmus vond dat naar school gaan plezierig moest zijn.

Onderwijzers konden de leerlingen beter stimuleren door bijvoorbeeld af en toe een complimentje te geven. Erasmus benadrukte dat een kind flexibel en kneedbaar was tot een goed en deugdelijk mens. Dat te doen werd de voornaamste taak van de opvoeders. Zijn teksten werden talloze keren vertaald en bewerkt, en waren een inspiratiebron voor verschillende opvoedkundige boeken.

Humanisten beschouwden het kind, net als de Romein Quintilianus, als een fles met een smalle hals. Net zo langzaam als je de fles met vloeistof moet vullen, kun je een kind met kennis voeden.